Những giấc mơ ban đêm mang đến cho bạn những món quà mà bạn có thể sử dụng trong năm mới.
Những điểm chính
- Chúng ta thường nghĩ rằng sáng tạo là đặc quyền của nghệ sĩ hoặc thiên tài. Thực tế, mỗi người trong chúng ta đều có khả năng sáng tạo.
- Một số ý tưởng sáng tạo nhất của chúng ta có thể được tạo ra từ những giấc mơ vào ban đêm.
- Việc ghi lại giấc mơ có thể khơi gợi các liên tưởng, từ đó thúc đẩy quá trình khám phá sáng tạo sâu hơn.
Khi mùa lễ hội đang đến gần, có lẽ bạn đang tự hỏi về khả năng sáng tạo của chính mình hoặc cảm thấy mình thiếu sáng tạo. Người hàng xóm làm những vòng hoa trang trí tuyệt đẹp khiến món quà mua sẵn của bạn trở nên lu mờ, hay vị đầu bếp chuẩn bị một bữa tiệc lễ hội cho hai mươi người trong khi bạn chật vật chỉ để hâm nóng và bày biện món ăn, chắc hẳn bạn cảm thấy họ sáng tạo hơn bạn rất nhiều.
Hãy nghĩ lại.
Từ hàng chục năm làm việc với thân chủ, sử dụng giấc mơ ban đêm như một công cụ để phát triển sự sáng tạo, tôi có thể khẳng định với bạn rằng: Bạn sáng tạo hơn bạn nghĩ rất nhiều.
Chỉ cần nhớ lại dù chỉ là những mảnh vụn của một giấc mơ ban đêm, bạn đã có thể tìm thấy vô vàn ý tưởng giàu trí tưởng tượng, từ nghệ thuật, âm nhạc cho đến những giải pháp cho các vấn đề trong đời sống hàng ngày.
Nếu bạn bắt đầu một sự thực hành làm việc với giấc mơ (dream practice), dành thời gian mỗi ngày để ghi lại những giấc mơ ban đêm và xem lại chúng sau đó, bạn sẽ dần nhận ra một tầng sâu hoàn toàn mới của sự sáng tạo bên trong chính mình, thứ có thể được vận dụng vào đời sống khi bạn thức.
Hãy quên Picasso đi và bắt đầu từ chính bạn.
Khi nói về sáng tạo, những cái tên như Picasso, Mozart, hay thậm chí Taylor Swift thường xuất hiện trong các buổi trao đổi với thân chủ của tôi. Sau cùng, chính những thiên tài như vậy đã lấp đầy sách giáo khoa và các khán phòng hòa nhạc, trở thành biểu tượng của sự sáng tạo đối với phần lớn chúng ta.
Thật vậy, tài năng của họ được xếp vào loại mà các nhà nghiên cứu Ruth Richards và Marc Runco gọi là “Sáng tạo C lớn” (Big C Creativity). Tuy nhiên, sáng tạo đời thường hay theo cách gọi của hai nhà nghiên cứu này là “sáng tạo c nhỏ” (little c), là điều mà tất cả chúng ta đều thể hiện trong những khoảnh khắc nhỏ bé hằng ngày, thường là hoàn toàn không nhận ra rằng mình đang vận dụng các tiến trình sáng tạo. Dạng sáng tạo đời thường này xuất hiện trong quá trình ra quyết định, giải quyết vấn đề, tương tác xã hội, và trong công việc kinh doanh.
Nói cách khác, trong khi John Legend đang thực hiện album tiếp theo của mình, thì bạn cũng đang sử dụng sự sáng tạo để nghĩ ra một ý tưởng thông minh cho ban gây quỹ của trường học, hoặc khéo léo điều hướng một cuộc trò chuyện xã hội khỏi nguy cơ xung đột để quay trở lại bầu không khí thân thiện. Khi nói đến sáng tạo, bạn không cần phải là người nổi tiếng để sở hữu nó và sử dụng nó mỗi ngày.
Vấn đề nảy sinh khi chúng ta không tin rằng mình có khả năng hiện thực hóa các ý tưởng sáng tạo khi chúng xuất hiện. Nhiều người thậm chí không nhận ra những suy nghĩ trực giác của chính mình, chứ chưa nói đến việc nhớ lại những giấc mơ ban đêm, nơi có thể mang đến các giải pháp thiết thực cho những thách thức trong đời sống trong khi bạn thức.
Để kết nối với những trải nghiệm hữu ích này và tận dụng sự sáng tạo của chính mình, dưới đây là ba cách giúp bạn học cách chú ý đến kênh kết nối quan trọng này với thế giới nội tâm. Khi làm như vậy, bạn sẽ khám phá ra sự sáng tạo vốn đã có sẵn trong bạn và cách sử dụng nó để biến ý tưởng thành hiện thực.
- Ghi lại những giấc mơ của bạn. Bên ngoài thế giới nghệ thuật, âm nhạc và giải trí, sáng tạo thường bị nhìn nhận tiêu cực trong một xã hội đề cao năng suất và hiệu quả. Khi các giá trị quan trọng nhất xoay quanh việc làm được bao nhiêu và nhanh đến mức nào, thật khó để biện minh cho việc dành thời gian làm vòng tay hay vẽ bằng ngón tay. Nhưng hãy cân nhắc dự báo việc làm năm 2024 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, trong đó xếp sáng tạo là kỹ năng được săn đón nhiều thứ hai cho các công việc trong thập kỷ tới. Dù bạn là người làm vòng tay hay một CEO trong ngành sản xuất, giấc mơ từ lâu đã được xem là gắn liền với sự đổi mới. Giấc mơ kết nối chúng ta với những ý tưởng mà nếu không có nó, chúng ta có thể sẽ bỏ lỡ. Nếu không có ai nhớ lại một giấc mơ ban đêm, máy khâu đã không được phát minh, Rolling Stones sẽ không nổi tiếng với ca khúc “I Can’t Get No Satisfaction (Tôi không thể tìm thấy sự thỏa mãn nào) và bộ truyện Twilight (Hoàng hôn) đã không bao giờ ra đời. Tuy nhiên, bạn không cần phải mơ ra chất liệu cho một bản hit để kết nối với nguồn lực sáng tạo của mình. Mỗi đêm, tất cả chúng ta đều bước vào một thế giới tưởng tượng chưa qua kiểm duyệt, nơi các sự kiện quen thuộc của đời sống ban ngày được kết hợp lại theo những cách hoàn toàn mới. Về mặt thần kinh học, giấc mơ và trí tưởng tượng đều bắt nguồn từ mạng lưới thần kinh mặc định (default neural network). Khi bạn ghi lại giấc mơ và xem lại chúng sau này, bạn đang tận dụng chính công việc mà bộ não của bạn đã và đang tự động thực hiện.
- Ưu tiên giấc ngủ. Vì giấc ngủ chính là “nhà máy ý tưởng” của bạn. Hãy nghĩ về cuộc sống hằng ngày của bạn. Với hầu hết chúng ta, đó là một cuộc chạy đua tốc độ cao từ tiếng chuông báo thức buổi sáng cho đến khi đầu chạm gối vào buổi tối. Thời gian rảnh, nếu có, thường bị lấp đầy bởi việc vặt, sự xao nhãng, hoặc việc lướt tin ngắn vô thức. Gần như không có cơ hội để suy ngẫm, chứ chưa nói đến việc nuôi dưỡng các ý tưởng sáng tạo. Giấc ngủ là yếu tố cân bằng tuyệt đối. Giấc ngủ, nếu bạn cho phép mình có đủ, thực sự là khoảng thời gian tách rời khỏi tâm trí ban ngày. Khi ngủ, chúng ta được đặt trước “màn hình hình ảnh nội tâm” của chính mình và những hình ảnh do giấc mơ tạo ra. Nó giống như một lớp học miễn phí về ý tưởng, diễn ra vào mỗi đêm. Vì vậy, hãy dành thời gian cho giấc ngủ của bạn. Bên cạnh việc phục hồi và sửa chữa cơ thể, giấc ngủ cho phép tâm trí chúng ta khám phá những thách thức của đời sống hằng ngày và tìm ra những cách để vượt lên trên chúng.
- Giữ lại sự kỳ lạ! Khi làm việc một mình trong một dự án, hoặc đặc biệt là khi làm việc nhóm, chúng ta có xu hướng tự kiểm duyệt các ý tưởng của mình, loại bỏ những ý tưởng kỳ quặc nhất. Tuy nhiên, chính những ý tưởng tưởng chừng điên rồ ấy lại thường mang đến giải pháp hoàn hảo. Rốt cuộc, hình dạng chữ O của vòng benzen đã xuất phát từ một hình ảnh mang tính mơ mộng: con rắn tự ăn đuôi của chính mình. Hãy tôn trọng những suy nghĩ và kịch bản có vẻ “điên rồ” đó. Khi chúng ta bắt đầu ghi chép giấc mơ và lưu giữ những hình ảnh, ý tưởng kỳ lạ này, chúng ta không chỉ tìm ra những cách nhìn mới về sự vật. Chúng ta còn khơi dậy tính sáng tạo bẩm sinh để vượt ra ngoài những lời giải quen thuộc. Chúng ta có thể sử dụng giấc mơ để theo chân vô thức đi dọc theo những chuỗi liên tưởng có tiềm năng hữu ích. Càng tò mò về chúng, chúng càng có thể khơi nguồn cho những ý tưởng quan trọng hoặc phù hợp hơn nữa.
Bạn đã có sẵn các giải pháp.
Sáng tạo không phải là một hiện tượng tĩnh, cũng không phải là kỹ năng chỉ dành cho một số ít người may mắn. Nó tồn tại trong tất cả chúng ta, như một phần vốn có của điều kiện làm người. Hãy dành thời gian để khám phá xem những giấc mơ của riêng bạn đang nói điều gì với bạn. Dù bạn là một họa sĩ nổi tiếng hay chỉ đang cố gắng tìm cách ứng phó với một người thân khó tính trong dịp lễ, bạn đều có thể dựa vào chính sự sáng tạo của mình để giải quyết vấn đề hoặc nhìn nhận nó theo một cách mới. Dù bạn có thể sẽ không bao giờ thích nấu ăn cho hai mươi người, thì việc làm việc với giấc mơ (dreamwork) sẽ giúp bạn nhận diện và theo đuổi những ý tưởng thực sự quan trọng đối với chính bạn.
Theo: Psychology Today
